LİNK TL YE ÜYE OL KAZAN

LİNK TL YE ÜYE OL KAZAN
LİNK TL YE ÜYE OL KAZAN

19 Mayıs 2017 Cuma

IV MUSTAFA

1779'da İstanbul'da doğdu. 1. Abdülhamid ile Ayşe Sineperver Valide Sultan'ın oğludur.
Mustafa, babası 1. Abdülhamid öldüğü sırada 10 yaşındaydı. Amcasının oğlu IH. Selim'in 18 yıldan fazla süren saltanatı boyunca veliahtlık konumunda kaldı. Sultan Selim'in çocuksuz olmasından dolayı ondan hep şefkat gördü ve rahat bir şehzadelik hayatı sürdü.
Kabakçı Mustafa İsyanı'nın üçüncü günü olan 29 Mayıs 1807'de Topkapı Sarayı çevrelerini dolduran zorbalar "Sultan Mustafa Efendimizi isteriz" diyerek Babüssaade önüne geldiler. Sadaret Kaymakamı Köse Musa Paşa'yla Şeyhülislam Ataullah Efendi'den Mustafa'yı kapı önüne çıkartmalarını istediler. III. Selim de tahttan çekildiğini söyleyerek Mustafa'nın saltanatının uğurlu olmasını diledi. Mustafa'yı tahta oturtan isyancılar Atmeydanı'na dönerken, Ayasofya'dan cülus topları atılmaya başlandı. O ana kadar korku içinde bekleyen halk günlerdir süren olayların bittiğini ve saltanat değişikliği olduğunu anlayarak sokaklara çıktı.
Zorbaların istekleri doğrultusunda kendilerinden isyan sebebiyle hesap sorulamayacağına dair "hüccet-i şer'iyye" denilen bir belge düzenlendi. IV. Mustafa bu hücceti tasdik etti ve ayrıca yeminle teminat verdi. Karşılığında bundan böyle yeniçerilerin devlet işlerine karışmayacaklarına ve emirlere riayet edeceklerine dair onlardan taahhüt alındı. Zorbaların bir kâğıda yazıp IV Mustafa'ya gönderdikleri istekler doğrultusunda Kabakçı Mustafa Turnacıbaşılıkla Rumeli Kaleleri Nazırı ve Ağası, Bayburtlu Süleyman Tersane-i Amire Sancak kaptanı oldu. Memiş Ağa ise bin altın istedi. Daha sonra 120 akçe gündeliğe razı oldu. 17 çavuşa da aylıklar bağlandı. Mustafa Reşid Efendi Tersane Emini, Seyyid Mehmed Efendi de Darphane Emini seçildi.
1 Haziran 1807'de Nizam-ı Cedid'i de resmen dağıttı.
IV. Mustafa binbir güçlükle temin 180 bin kuruşu cülus bahşişi olarak Ocaklılara gönderdi. Boğaziçi istihkâmlarının muhafız ve yamaklarına da 100 bin kuruş dağıtıldı.
Sadaret Kaymakamı Köse Musa Paşa, ayaklanma sırasında öldürülen veya kaçan kişilerin mallarının ve paralarının müsadere edilmesi için bir ferman çıkardı. Musa Paşa ve çevresindekiler bu malları ve paraları aralarında paylaştı.
18 Haziran 1807'de Silistre'de bulunan Sadrazam ve Serdar-ı Ekrem İbrahim Hilmi Paşa'yı azleden IV. Mustafa onun yerine Çelebi Mustafa Paşa'yı getirdi. Yeni sadrazam Silistre'ye hareket etti.
Zorbalar verdikleri hüccet-i şer'iye'ye rağmen yönetim işlerine karışmaya devam ettiler. 23 Haziran'da Süleymaniye Camii bahçesinde toplanıp sadaret kaymakamını, şeyhülislamı, sekbanbaşını ve ricalden bazı kimseleri istemediklerini ilan ettiler. Kendilerine noksan cülus bahşişi verildiğini ileri sürdüler. Sekbanbaşı, ardından da Musa Paşa, 13 Temmuz'da da Şeyhülislam Ataullah Efendi azledildi. Ancak, zorbaların istekleri doğrultusunda 15 gün sonra tekrar eski görevlerine döndüler.
IV Mustafa Boğaz yamaklarının sonu gelmeyen taşkınlıklarını önlemek için 28 Temmuz'da yeniden para gönderdi. Buna rağmen disiplin altına alınmaları mümkün olmadı. Boğaziçi'nde ve İstanbul'da silahlı dolaşıyor, kadınlara takılıyor, içki içip sokaklarda naralar atıyorlardı. Olanlara daha fazla sessiz kalamayan IV Mustafa, bir hatt-ı hümayunla zorbaların temizlenmesini emretti. İstanbul'da kapılar kapatılarak halkın da yardımıyla bütün zorbalar saklandıkları yerlerden çıkarıldı. Çoğu öldürülen yamaklar sindirildi.
Eylül ayında Ruslarla imzalanan ateşkes anlaşmasından sonra Osmanlı birlikleri Edirne'ye döndü.
Bu sırada 5 binden fazla silahlı ve eğitimli askere sahip Rusçuk Ayanı Alemdar Mustafa Paşa, Rumeli'de önemli bir gücü temsil etmekteydi. 111. Selim'in yaptığı yeniliklerden yanaydı. III. Selim tahttan indirilince Nizam-ı Cedid taraftarlarından çoğunu himayesine aldı. Alemdar bunlarla durum değerlendirmesi yaptıktan sonra III. Selim'i yeniden tahta çıkarmaya karar verdi.
Nizam-ı Cedid karşıtlarından olup Rusya'ya kaçmış bulunan Tayyar Mahmud Paşa 19 Ekim'de bir gemiyle İstanbul'a geldi. IV Mustafa'yla birkaç kez görüştükten sonra Sadaret Kaymakamlığına getirildi.
Öte yandan Rusçuk'a gidip yenilikçi ve III. Selim yanlısı Alemdar Mustafa Paşa'ya sığınan ve bundan dolayı "Rusçuk Yaranı" olarak anılanlardan eski Sadaret Kethüdası Refik Efendi Rusçuk'ta kararlaştırılan plan gereği İstanbul'a geldi. Padişaha yakın kişilerle de görüşerek Alemdar'ın iyi niyetine inandırdı. Kaptanıderya Seyit Ali Paşa da Alemdar'ın yanında yer aldı. Amacı, III. Selim'in düşmanlarının eski padişahı öldürmelerine fırsat vermeden Rusçuk'taki milis ordusunun İstanbul'u işgal etmesine ortam hazırlamaktı. Refik Efendi IV. Mustafa'nın da huzuruna çıktı. Ancak Padişah Alemdar'ın İstanbul'a gelmesine izin vermedi. Padişah, Refik Efendi'yi reisülküttaplığa getirerek Edirne'ye sadrazamın yanına İstanbul'a ise yolsuzluklar, kıtlık ve asayişin sağlanamaması yüzünden III. Selim'e karşı olanlar bile onu arar hale gelmişti. Bir başka endişe, tahta geçeli bir yılı geçmesine rağmen III. Selim gibi IV Mustafa'nın da çocuğunun olmamasıydı. Herkes Osmanlı Hanedanı'nın söneceğine inanıyordu.

www.tarihtenfisiltilar.com
1808 kış ayları boyunca yağan karlar sellere sebep olduğundan Trakya ve Anadolu'da hayvanlar büyük ölçüde telef oldu. Aynı günlerde bir de kasırga yaşandı. Kâğıthane ve Haliç'te çok sayıda ev yıkıldı. Birçok gemi ve kayık battı. 8 Temmuz'daki sağanak yağmur ise 50 saat sürdü.
Bu arada III. Selim yanlılarının da desteğiyle Alemdar Mustafa Paşa gizlice Edirne'ye kadar geldi. Pınarhisar ayanı Hacı Ali Ağa 14 Temmuz'da 300 süvariyle ansızın Rumelifeneri Kalesi'ni basıp Kabakçı Mustafa'yı öldürdü.
IV. Mustafa durumdan endişelenip Hazine Vekili Nezir Ağa'yı Edirne'ye göndererek sadrazamı ve orduyu İstanbul'a çağırdı.
Sadrazam Çelebi Mustafa Paşa 19 Temmuz 1808'de İstanbul'a geldi.
Alemdar Mustafa Paşa 28 Temmuz'da askerleriyle şehre girip Babıâli'yi bastı. Her tarafa kendi adamlarını yerleştirdi. Devlet erkânını saraya çağırdıktan sonra Soğukçeşme Kapısı'ndan saraya gitti. Orta Kapı'nın önü bir anda Kırcali askerleriyle doldu. Çok sinirlenen ve herkesi kılıçtan geçirmek isteyen Alemdar, Şehzade Mahmud'un getirilmesiyle yatıştı. II. Mahmud IV Mustafa'nın yerine hanedanın hayatta kalan son ferdi olarak tahta çıkarıldı. IV Mustafa harem dairesine götürüldü.
IV Mustafa Topkapı Sarayı Haremi'ndeki dairesinde Alemdar Olayı'na kadar kapalı yaşadı. Sultan Mustafa'nın ölümünden sonra doğan kızı 6 ay sonra ölmüş, başka çocuğu olmamıştır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder